14 شهریور - 5 سپتامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟






امروز 14 شهریور برابر با 5 سپتامبر تقویم میلادی است. روزی که در تاریخ آبستن وقایع و اتفاقات زیادی در ایران و جهان بوده است. به مرور برخی از این وقایع میپردازیم.









پرسپولیس اف سی : امروز 14 شهریور برابر با 5 سپتامبر تقویم میلادی است. روزی که در تاریخ آبستن وقایع و اتفاقات زیادی در ایران و جهان بوده است. به مرور برخی از این وقایع میپردازیم.

1666 - حريق بزرك لندن كه 13 هزار خانه را خاكستر كرد

پنجم سپتامبر سال 1666 حريق سه روزه لندن كه از يك نانوايي آغاز شده بود و يكي از بزرگترين رويدادهاي از اين دست در طول تاريخ است پايان يافت. در اين حريق 13 هزار و 200 خانه، 86 كليسا ازجمله كليساي "سن پل" و بسياري از ساختمانهاي اداري از ميان رفت. در آن زمان جمعيت لندن از نيم ميليون تن تجاوز نمي كرد كه اينك هفت ميليون و سيصد هزار نفر است. با اينكه رقم دقيقي از تلفات حريق لندن به دست داده نشده است ولي طبق يك گزارش شهردار وقت اين شهر 16 تن جان خود را ازدست داده بودند كه رقم كوچكي است. اين حريق بيش از هفتاد هزار تن را بدون خانه و نزديك به 9 هزار نفر از كسبه را بدون كار كرده بود. لندن در سال 43 ميلادي توسط مهاجران رومي (ايتاليايي) ساخته شد كه نامش را لندينيوم Londinium گذارده بودند. اين منطقه مسكوني در دوران سلطه روميان بر بريتانيا گسترش يافت ولي انگلوساكسونها كه از آلمان به بريتانيا مهاجرت کرده اند در قرن ششم در هزارمتري لندينيوم شهركي براي خود ساختند كه بعدا اين دو شهر به هم پيوستند و لندن بزرگ بوجود آمد. حريق بزرگ از منطقه اي آغاز شده بود كه روميان آن را ساخته بودند.



1886 - روزي كه رئيس آپاچي ها پس از 30 سال جنگ تسليم شد

گرونيمو Geronimo (نام بومي: Goyaate) رئيس قبيله آپاچي (يك قبيله بومي آمريكا ـ سرخپوست) پس از 30 سال جنگ با دولت هاي مكزيك و ايالات متحده چهارم سپتامبر 1886 هنگامي كه تنها 38 مرد برايش باقي مانده بود دست از مقاومت كشيد و شرايط تسليم شدن خود را به اطلاع ژنرال نلسون مايلز رسانيد و چون پذيرفته شد اسلحه بر زمين گذارد. گرونيمو در دره سكلتون در آريزونا هنگامي كه در محاصره 1500 سرباز آمريكايي بود تصميم به قطع مقاومت گرفت. وي در منطقه اي كه بعدا ايالت نيومكزيكو نام گرفت به دنيا آمده بود. نخست دولت مكزيك مدعي مالكيت منطقه او بود و سپس دولت واشنگتن. گرونيمو با بيش از پنج هزار مرد كار مقاومت و دفاع از سرزمين نياكان را آغاز كرده بود. دولت آمريكا، طبق شرايط تسليم، او را با خانواده اش در پايگاه ”سيلSill" واقع در ايالت اكلاهما سكونت داد. وي آزادي فعاليت و مسافرت داشت، جز بازگشت به زادگاهش و ميان قبيله خود. از او حتي براي شركت در مراسم رئيس جمهوري شدن تئودور روزولت دعوت شده بود.


Geronimo در 1906


گرونيمو كه در سال 1909 در هشتاد سالگي از ذات الريه درگذشت در سال 1906 سرگذشت و آرزوهاي خود را براي «بارتS.M.Brett» نويسنده آمريكايي بيان داشته بود كه به صورت يك كتاب انتشار يافته است. هاليودد از جنگهاي گرونيمو چندين فيلم سينمايي تهيه كرده است. نه سال پس از درگذشت گرونيمو، استخوانهاي او را از گورش ربودند و چون در آن زمان ”پرسكوت بوشPrescott Bush" پدر بزرگ رئيس جمهور فعلي آمريكا افسر نگهبان پايگاه سيل بود، نوه هاي گرونيمو از نوه پرسكوت (جورج دبليو بوش) مصرا خواسته اند كه در يافتن و استرداد استخوانهاي پدر بزرگشان كمك كند.


Geronimo در 1886


1928 - اعلاميه تند و صريح دولت در باره لغو كاپيتالاسيون

چهاردهم شهريور 1307 هجري خورشيدي (چهارم سپتامبر 1928)، دولت وقت (دولت رضاشاه) در يك اعلاميه رسمي بارديگر يادآور شد كه امتياز كاپيتالاسيون در ايران زنده نخواهد شد، چنين پرونده اي را كه حاكي از نهايت ضعف يك دولت است به تاريخ سپرده و بازگشوده نخواهد شد. در اين اعلاميه از همه دولتها كه تبعه در ايران دارند خواسته شده بود كه درخواست حتي يك مورد تفويض تعقيب قضايي شهروند خودرا از ايران نكنند كه تحقير تلقي خواهد شد و ....

كاپيتالاسيون (تسليم، و در اصطلاح قضايي به مفهوم قضاوت كنسولي و محاكمه خارجي كه مرتكب جرم محلي شده باشد، در كشور متبوع خود!) نهم ماه مي سال ۱۹۲۷ (۱۹ ارديبهشت ۱۳۰۶) در ايران لغو شده و از 19 ارديبهشت 1307 (درست يك سال بعد) حتي در موارد استثنايي و براي اتباع كشورهاي كاملة الوداد هم بلااثر گرديده بود. اين امتياز (کاپيتالاسيون) را قبلا دولت قاجاريه به پاره اي ازدولتها داده بود و به اين ترتيب قسمتي از حاكميت ملي را واگذار كرده بود. رسيدگي به جرائم محلي و مجازات متخلف، تكليف يك دولت حاكم مسئول در برابر اتباع كشور است و از تكليف نمي توان گذشت و آن را واگذار كرد. اعلاميه چهاردهم شهريور 1307 به اين سبب صادر شده بود که يک سفارتخانه در تهران درخواست ناديده گرفتن لغو كاپيتالاسيون در مورد يک تبعه آن کشوررا داده بود.

با وجود لغو كامل كاپيتالاسيون در سالهاي 1306 و 1307 در ايران و اعلاميه صريح و تند شهريور 1307، اين امر از دهه 1340 به صورت محدود در مورد پاره اي از اتباع آمريكا در ايران، برغم مخالفت ها و اعتراض هاي فراوان بار ديگر به اجرا در آمده بود.

1941 - عکس امضاء شده هیتلر، دلیل اتحاد او با رضاشاه!

سپتامبر 1941 وینستون چرچیل نخست وزیر وقت انگلستان که می کوشید پای آمریکارا به جنگ جهانی دوم بکشاند، برای توجیه عمل اشغال نظامی ایران تصویر گرفته شده از عکسی را که هیتلر امضاء کرده، در قاب قرارداده و برای رضاشاه پهلوی فرستاده بود برای روزولت رئیس جمهور وقت آمریکا فرستاده و با اشاره به بعضی تحولات نظامی ـ سیاسی ازجمله نوسازی [تقریبا محرمانه] نیروی دریایی ایران با کمک موسولینی و ... و نیز اعزام اقتصاددانان بنام آلمانی به ایران جهت دادن اندرز ... توضیح داده بود که میان هیتلر و رضاشاه قرارهای محرمانه وجود دارد و هیتلر وعده بازگرداندن قفقاز ایران را پس از تصرف روسیه داده است [که طبق قراردادهای گلستان و ترکمن چای به قلمرو دولت تزاری روسیه اضافه شده بودند.].



هیتلر این عکس خودرا [عکس بالا] که مربوط به نیمه دهه 1930 بود با پی نوشتی دوستانه امضاء کرده و برای رضاشاه فرستاده بود.

چرچیل همچنین روزولت را از احساس عاطفی دیرین ایرانیان نسبت به آلمانی ها به عنوان همنژاد آگاه ساخته و حمایت آحاد ایرانی از مساعی آلمان در جریان جنگ جهانی اول را توصیف کرده بود که این حمایت اتباع (توده ها) برغم اعلام بیطرفی دولت وقت تهران صورت گرفته بود.

1972 - حمله به ورزشكاران اسرائيلي در المپيك مونيخ از سوي كماندوهای فلسطيني

در طي برگزاري بازي‏هاي المپيك مونيخ 1972م، هشت فلسطيني در پنجم سپتامبر 1972م عازم خوابگاه ورزشكاران اسرائيل‏ي در دهكده المپيك شده و دوازده نفر از آنان را به گروگان گرفتند. آن‏ها سپس اخطار كردند اگر رژيم صهيونيستي 260 تن از همكاران فلسطيني آنان را از زندان‏هاي خود آزاد نسازد، گروگان‏ها را به قتل خواهند رساند. پس از محاصره محل گروگان‏گيري توسط پليس آلمان، فلسطينيان خواسته خود را تغيير داده و خواهان عزيمت به يك كشور عربي به همراه گروگان‏ها شدند. در اجراي ظاهري خواسته فلسطيني‏ها، دو فروند بالگرد همراه با گروگان‏ها راهي يكي از فرودگاه‏هاي نظامي آلمان شدند. اما به محض پياده شدن از بالگرد، برق فرودگاه قطع شد و ماموران آلماني به سوي فلسطينيان آتش گشودند. فلسطيني‏ها نيز با مشاهده اين وضعيت ابتدا هر دوازده گروگان اسرائيل‏ي را يك جا اعدام كرده و پس از آن در محوطه فرودگاه با ماموران به زد و خورد مسلّحانه پرداختند. در اين عمليات يك مامور آلماني و 5 فلسطيني جان خود را از دست دادند و سه فلسطيني ديگر نيز دستگير شدند. هم‏چنين دو بالگرد آلماني كه چريك‏ها و گروگان‏ها با آن‏ها از دهكده المپيك به فرودگاه آمده بودند طي درگيري، توسط فلسطيني‏ها به آتش كشيده شد. پس از اين رويداد، هواپيماهاي رژيم صهيونيستي به تلافي كشتار مونيخ، مواضع فلسطيني‏ها را در لبنان به شدت بمباران كردند. طراح اصلي اين عمليات ابوحسن سلامه بود كه هفت سال پس از حادثه مونيخ در بيست و دوم ژانويه 1979م توسط عوامل سازمان جاسوسي اسرائيل، موساد ترور شد.



1991 - محاكمه مانوئل نوريه گا رئيس كشور پاناما در يك دادگاه فدرال آمريكا در ايالت فلوريدا آغاز شد. تا آن زمان، وي تنها رئيس كشوري بود كه در كشور خود دستگير و به يك كشور ديگر منتقل و به اتهام ارتکاب جرم عمومي (كمك به انتقال مواد مخدر) محاكمه مي شد. نيروهاي نظامي آمريكا براي دستگيري وي به پاناما حمله برده برده بودند که توام با تلفات بود. نوريه گا در دادگاه آمريکا به 40 سال زندان محکوم شد که بعدا به سي سال تخفيف يافت.


مانوئل نوريه گا


1360 - شهادت آيت‏ اللَّه "علي قدوسي" دادستان كل انقلاب اسلامي

آيت ‏اللَّه شيخ علي قدوسي در سال 1306 در نهاوند به دنيا آمد. در 15 سالگي به تشويق پدر كه عالم معروف شهر بود، راهي قم شد و به تحصيلات حوزوي روي آورد. پس از اتمام سطح، از درس خارج آيت‏اللَّه بروجردي و حضرت امام بهره برد و فلسفه را از علامه طباطبايي فراگرفت. آيت‏اللَّه قدوسي در فراگيري رموز فلسفه از خود نبوغ فراواني بروز داد به گونه‏اي كه مورد توجه خاص استاد قرار گرفت و علامه طباطبايي، ايشان را به دامادي خود پذيرفت. وي از سال 41 به جريان سياسي ضدرژيم پيوست و در اين راه متحمل سختي‏هاي فراوان و زندان گرديد. شهيد قدوسي از اعضاي جامعه مدرسين حوزه علميه قم و مورد اعتماد قاطع زُعماي حوزه بود و در دوران انقلاب با پيروي از راه امام، همگام با مردم، نهايت تلاش خود را در پيروزي انقلاب اسلامي به كار بست. اين مجاهد نستوه پس از پيروزي نهضت اسلامي، از طرف حضرت امام(ره) به دادستاني كل انقلاب اسلامي، منصوب شد و در اين سنگر به خدمت پرداخت. سرانجام اين عالم رباني در اثر انفجاري توسط منافقين كوردل به فيض شهادت نائل آمد و در حرم حضرت معصومه(س) به خاك سپرده شد.


آيت ‏اللَّه شيخ علي قدوسي


زادروزها

۹۷۳ - زادروز ابوریحان بیرونی دانشمند بزرگ ریاضیدان، ستارهشناس، تقویمشناس، انسانشناس، هندشناس و تاریخنگار بزرگ ایرانی
۱۱۸۷ - زادروز لویی هشتم پادشاه فرانسه


ابوریحان بیرونی


۱۷۳۵ - زادروز یوهان کریستین باخ آهنگساز آلمانی
۱۷۷۲ - زادروز فتحعلی شاه دومین پادشاه سلسله قاجار در ایران


یوهان کریستین باخ


۱۷۷۴ - زادروز کاسپار داوید فریدریش نقاش منظرهپرداز آلمانی و از پیشگامان جنبش رمانتیسیسم
۱۹۱۲ - زادروز جان کیج آهنگساز، فیلسوف، شاعر، نظریه پرداز موسیقی


فتحعلی شاه


۱۹۴۶ - زادروز فردی مرکوری موسیقیدان، خواننده و آهنگساز اهل بریتانیا


کاسپار داوید فریدریش


درگذشتها

۱۸۰۳ - درگذشت پییر-آمبرواز شودرلو دو لاکلو نویسنده اهل فرانسه
۱۸۵۷ - درگذشت اگوست کنت فیلسوف فرانسوی واضعِ نامِ جامعهشناسی ، بنیانگذارِ جامعهشناسیِ نوین و دکترین پوزیتیویسم


اگوست کنت


۱۹۰۲ - درگذشت رودولف فیرخو پزشک، مردمشناس، آسیبشناس، تاریخدان پیشاتاریخ، زیستشناس و سیاستمدار آلمانی ،از بنیانگذاران پزشکی اجتماعی
۱۹۰۶ - درگذشت لودویگ بولتزمان فیزیکدان آلمانی


لودویگ بولتزمان


۱۹۹۷ - درگذشت مادر ترزا راهبهٔ کاتولیک آلبانیایی و تأسیس کنندهٔ ماموران امور خیریه در هند
۱۹۹۷ - درگذشت گئورگ سالتی رهبر ارکستر و اپرای مجارستانی - انگلیسی و رهبر ارکستر سمفونی شیکاگو


مادر ترزا