25 شهریور - 16 سپتامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟







امروز 25 شهریور برابر با 16 سپتامبر تقویم میلادی است. روزی که در تاریخ آبستن وقایع و اتفاقات زیادی در ایران و جهان بوده است. به مرور برخی از این وقایع میپردازیم.









پرسپولیس اف سی : امروز 25 شهریور برابر با 16 سپتامبر تقویم میلادی است. روزی که در تاریخ آبستن وقایع و اتفاقات زیادی در ایران و جهان بوده است. به مرور برخی از این وقایع میپردازیم.


رویداد ها:

1285 ش - برگزاری انتخابات اولين دوره مجلس شورای ملي در ايران

پس از صدور فرمان مشروطيت و تصميم‏گيري درباره تأسيس مجلس شوراي ملي، در روز 25 شهريور 1285ش، دوره نخست انتخابات مجلس در تهران و سراسر كشور برگزار شد. انتخاب چنين روزي كه با 27 رجب 1324 ق، سالروز مبعث پيامبر اسلام(ص) همزمان بود، در جلسه روزهاي گذشته اشراف و اعيان به تصويب رسيده بود. نمايندگان دروه اول بر اساس ماده نخست نظامنامه تدوين شده، نه بر اساس رأي مردم، كه با رأي اصناف، شاهزادگان، علما، تجار و ملاّكين انتخاب مي‏شدند. با اين تصور كه هر صنف و طبقه، بهتر از سايرين، نسبت به مشكلات خود، آگاه است. همچنين از تهران سي و دو نفر و از ساير شهرستان‏ها، به ميزان جمعيت بين شش تا دوازده تن برگزيده شدند. حداكثر نمايندگان مجلس نيز برابر نظامنامه، دويست نفر بود.


اعضای نخستین مجلس شورای ملی


1931 - شهادت شيخ عمر مختار رهبر قيام ضد استعمار ايتاليا در ليبي

شيخ عمر مختار، مجاهد استعمارستيز و مبارز مسلمان ليبيايى در سال 1858م به دنيا آمد. وي پس از فراگيري قرآن و دروس ديني به عنوان شيخ و بزرگ قبيله و ناحيه خود تعيين شد. شيخ‏عمر مختار مدتي در سودان به ارشاد و هدايت مردم پرداخت و در سال 1911م به زادگاهش مراجعت نمود. با هجوم ارتش متجاوز ايتاليا به كشور ليبي و استقرار در منطقه بن غازيِ ليبي، عمرمختار رهبري جنبش مليِ ضدايتاليايى را برعهده گرفت و مبارزات استعمار ستيزانه خود را به همراه مردم محروم منطقه آغاز كرد. وي طي سال‏هاي مبارزه، تلفات زيادي بر قواي بيگانه وارد كرد تا اين كه ايتاليايي‏ها بر او غلبه كردند. شيخ عمر مختار درنهايت در 11 سپتامبر سال 1931م اسير سپاه ايتاليا شد و پس از يك محاكمه صوري، وي را در 16 سپتامبر 1931 در 73 سالگي به دار آويختند.


عمر مختار در بند ایتالیایی ها


1941 - رضاشاه به خواست لندن و مسکو كناره گيري كرد و از تهران خارج شد

16سپتامبر سال 1941 (25 شهريور 1320) در زماني كه نيروهاي شوروي و انگلستان به تهران نزديك شده بودند محمد علي فروغي [از نزديکان دولت لندن و از مخالفان رضاشاه که از نخست وزير شدنش بيش از 3 هفته نگذشته بود] به اتفاق علي سهيلي وزيرامور خارجه کابينه اش به ديدار سفيران انگلستان و شوروي شتافت و به آنان اطلاع داد كه رضا شاه همچنان كه آن دو دولت خواسته بودند كناره گيري كرده و رهسپار اصفهان شده است. همسر و فرزندان رضا شاه قبلا به اصفهان رفته بودند و تنها محمدرضا در تهران مانده بود.

به احتمال زياد در همين ديدار، موافقت دو دولت انگلستان و شوروي با شاه شدن محمدرضا به فروغي ابلاغ شده بود، زيرا كه فروغي پس از آن ديدار، مستقيما به بهارستان رفت و نمايندگان مجلس را از كناره گيري رضا شاه و بر جاي او نشستن محمدرضا آگاه كرد. قبلا قرار بود كه پس از بركناري رضا شاه، دولت هاي اشغالگر ترتيب ديگري براي ايران بدهند و كشور ما تا چند سال توسط يك هيات مديره موقت اداره شود و سپس نوع حكومت تعيين گردد. برخي از مورخان جنگ جهاني دوم نوشته اند كه چون مقامات لندن و به ويژه چرچيل نگران بودند كه پس از انقضاي حكومت هيات مديره (هيات موقت پيشنهادي حاكم بر ايران)، استالين كمونيستها را بر ايران مسلط كند و به علاوه، بررسي خصوصيات محمد رضا پهلوي، او را فردي مطيع و علاقه مند به تفريح و ورزش (بيش از سياست) نشان داده بود اصرار بر شاه شدن فوري او كردند. محمدرضا شاه آمد.


رضا شاه در سال آخر سلطنت


در آن روز پس از اين كه فروغي مجلس را از كناره گيري رضا شاه و خروج او از تهران آگاه ساخت، نمايندگاني كه از رضا شاه راضي نبودند (و يا به اشاره سفارت انگلستان) بر ضد او نطقهاي تندي ايراد كرده و به فروغي هشدار دادند كه سريعا جواهرات سلطنتي صورت برداري كند تا ببيند كه رضا شاه بخشي از آنها را با خود نبرده باشد!.قرار شد مجلس براي اداي سوگند شاه تازه يك جلسه فوق العاده فوري تشكيل دهد.

اتفاقا، سوگند وفاداري لوئي شانزدهم شاه وقت فرانسه هم به قانون اساسي در 16 سپتامبر سال 1791 ميلادي بعمل آمده بود و هر دو پادشاه با دو انقلاب به فاصله 188 سال از يكديگر بركنار شدند.

از بررسي خاطرات ، اسناد و نوشته ها چنين بر مي آيد كه دليل عمده موافقت دو دولت متجاوز به ايران ،مخصوصا انگلستان با سلطنت محمد رضا اين بود كه وي را فردي ضعيف و حرف شنو يافته بودند كه فاقد جاه طلبي هاي پدرش است و قدرت حكومتي را از دست «رجال مورد نظر!» خارج نخواهد ساخت.

رضا شاه با اين كه با حمايت انگلستان روي كار آمده بود در 5 ـ 6 سال آخر سلطنت خود براي خارج ساختن خود از دست انگليسي ها به آلمان كه دم از همبستگي نژاد آريايي (آرين ها) مي زد و ايتالياي ناسيوناليست نزديك شده بود و قراردادهاي متعدد با آنها امضاءكرده بود و در نظر داشت به محور (آلمان و متحدانش) به پيوندد، به قفقاز حمله نظامي برد و به سلطه انگلستان در منطقه خليج فارس پايان دهد و .... رضا شاه غافل از اين بود كه تا «رجال مشكوك و يا پوسيده !» را كنار نگذارد به هدف نخواهد رسيد. همين رجال باعث اشغال نظامي ايران و تغيير رئيس كشور شدند و عقربه ساعت را در ايران به عقب باز گردانيدند.

رضا شاه در پي امضاي قرارداد عدم تجاوز ميان مسکو و برلن، به شوروي نيز نزديك شده بود و قراردادهاي متعدد با مسكو امضاء كرده بود. هدف رضا شاه اين بود که مسکو را از مشارکت در هرگونه توطئه انگليسي ها بر ضد خود دور سازد. جانشين رضا شاه هم از لحاظ سياسي تا حدي زياد مسير وي را پيمود ؛ با رجال معيني کارکرد و درسالهاي آخر سلطنت خواست که کمتر از گذشته ديکته ديگران را بنويسد و راه استقلال در پيش گيرد که سرانجامي مشابه پدرش داشت.

بگير و ببندها و خلع درجه و عزل و نصب هاي برق آساي رضا شاه در طول سلطنت مخصوصا دهه دوم سلطنت، جز افزودن بر دشمنانش سودي عايدش نكرد. باوجود اين، چون رضا شاه از ميان مردم عادي کشور برخاسته بود دردها را مي شناخت و ضعف ها را مي دانست و ترديد در ميهندوستي او نمي توان کرد. براي مدرنيزه کردن ايران و به پيش بردن کشور تلاشهاي چشمگيري به عمل آورد. در زمان او، ايران هرسال دهها دانشجو به اروپا مي فرستاد که در بازگشت عمدتا بکار تدريس مي پرداختند حال آن که لازم بود اداره سازمانهاي کشور به دست آنان سپرده مي شد و مقامها و مديريت ها از دست "دوله ها" و "سلطنه ها" ، نزديکان قدرتهاي خارجي، و انحصار افراد معين بيرون مي آمد و ... .

بزرگترين ضعف شخصي رضا شاه علاقه او به گرد آوردن هرچه بيشتر مال و اموال بود كه برايش هم باقي نماندند.

1963 - فدراسيون مالزيا مركب از ايالتهاي مالايا، سنگاپور، برنئوي شمالي و ساراواك كه از مستعمرات انگلستان بود به صورت يك كشور مستقل پا به عرصه وجود گذارد كه در همان روز صدها هزار مالزيايي سفارت انگلستان را در آنجا آتش زدند. سنگاپور بعدا اعلام استقلال كرد.



1357 ش - زلزله مرگبار طبس

25 شهريور 1357 در جنوب خراسان به مركزيت طبس زمين لرزه اي به شدت هفت و هفت دهم در مقياس ريشتر روي داد كه تلفات تقريبي آن را 25 هزار تن گزارش كرده بودند. اين زمين لرزه در جريان انقلاب ايران روي داد و مخالفان سلطنت از ضعف دستگاههاي امداد و نارسايي هاي مربوط براي انتقاد از دولت بهره برداري فراوان كردند. درست به همان گونه كه زلزله ماناگوآ انقلاب نيكاراگونه را شدت بخشيد، زلزله طبس هم زبان انتقاد از دولت تهران را رساتر كرد و ضعف ها و مسائل بوروکراسی از پرده برون افتاد.



1982 - كشتار فلسطيني ها در اردوگاههاي صبرا و شتيلا

از 16 تا 18 سپتامبر 1982 و در جريان جنگ داخلي لبنان و زماني که نيروهاي اسرائيلي در بيروت و جنوب لبنان بودند، ميليشياي حزب کتائب Kataeb (مسيحيان مسلح لبناني) به انتقام قتل بشير جمايل رئيس جمهور منتخب و ماروني (يک فرقه مسيحي کاتوليک) لبنان، به دو اردوگاه آوارگان فلسطيني ـ صبرا و شتيلا Sabra and Shatila واقع در حاشيه جنوبي بيروت حمله بردند و دهها فلسطيني بي دفاع از جمله زنان و كودكان را كشتند. آمار مقتولين دقيقا به دست نيامده است و گزارش هاي منتشره شمار آنهارا هشتصد تا 3500 تن نشان مي دهد. اين دو اردوگاه که در سال 2011 دوازده هزار فلسطيني را در خود جاي داده بود در سال 1949 توسط سازمان ملل تاسيس و امور بهداشت و آموزش و پرورش آن در دست آن سازمان بود.

پس از اين كشتار، وزير دفاع وقت اسرائيل (اريل شارون) متهم شد كه به نيروهاي خود اشاره كرده بود كه مانع حمله مسيحيان مسلح به آن دو اردوگاه نشوند. در آن زمان نيروهاي اسرائيلي در جريان زد و خورد با سازمان آزادي فلسطين ـ PLO، جنوب لبنان تا شهر بيروت را در اشغال خود داشتند و دو اردوگاه صبرا و شتيلا عملا در محاصره آنان بود.

بشير جمايل رئيس جمهور منتخب لبنان 14 سپتامبر سال 1982 بر اثر انفجار بمب كشته شده بود. اين بمب در ساختمان حزب کتائب (فالانژ) لبنان کار گذارده شده بود. در اين انفجار جمعا 26 تن کشته شدند. با کشته شدن بشير که يک مسيحي ماروني بود بحران اين كشور كه از 1975 آغاز شده بود شدت بيشتري يافت. ميليشياي حزب کتائب گمان مي کرد انفجاري که موجب قتل بشير جمايل شده بود کار فلسطيني ها بود حال آنکه بعدا (پس از کشتار صبرا و شتيلا) معلوم شد عناصر ديگري آن را ترتيب داده بودند.

مجموعه عكس هاي پایین، اجساد چند صحنه از آن كشتاررا نشان مي دهد.



2003 - به خاطر كشاورزان ميهنش، خودرا كشت و قهرمان ملي شد

خودكشي «لي كيونگ هائه» رئيس اتحاديه كشاورزان كره جنوبي در 15 سپتامبر 2003 درحاشيه آخرين جلسه نشست سازمان جهاني بازرگاني كه در «كنكون» مكزيك برگزار شده بود، بيش از خبر شكست اين مذاكرات در جهان بازتاب داشت. اين نشست موفق به نزديك كردن نظر كشورهاي فقير و غني به يكديگر نشده بود. نشست كنكون از همان آغاز پر سر و صدا بود. در آستانه برگزاري آن، هزاران تن از مخالفان جهاني شدن تجارت مقابل ساختمان محل برگزاري جلسات با تن عريان دست به تظاهرات و اعتراض زده بودند.

«هائه» به منظور جلب توجه كشورهاي غني نسبت به وضعيت نامطلوب هفت ميليون كشاورز كره جنوبي كه وي نمايندگي آنان را برعهده داشت وارد كنكون شده بود.

«هائه» در طول جلسات اصرار داشت كه كشورهاي غني از جمله آمريكا و اتحاديه اروپا از سوبسيد كشاورزان خود دست بردارند، زيرا كه اين سوبسيد سبب توليد محصولات كشاورزي ارزان مي شود و كشاورزان كره و كشورهاي ديگر نمي توانند با اين اجناس ارزان كه وارد بازارهايشان مي شود رقابت كنند و ورشكست و بيچاره مي شوند. «هائه» گفته بود كه او يك كشاورز است و به دليل شكست در رقابت با توليدات كشاورزي وارداتي كه ارزانتر به فروش مي رسند چهل هكتار زمين خودرا از دست داده و اين زمين به تصرف بانك درآمده و براي او، تنها يك باغ كوچك سيب باقي مانده است كه آن هم در شرف حراج شدن توسط بانك است. چون به اظهارات «لي كيونگ هائه» توجه نشد به قلب خود دشنه فرو كرد و در برابر چشم صدها تن در كنكون جان داد. «هائه» قبل از فرو بردن دشنه به قلب خود با صداي بلند گفت كه خودرا مي كشد تا به اين طريق ناله كشاورزان كره اي را به گوش جهانيان برساند.



«هائه» كه با اين عمل خود قهرمان مردم كره جنوبي شده است قبلا نماينده پارلمان محلي در اين كشور بود. مردم كره جنوبي ـ به همان گونه كه در عكس ديده مي شود ـ قاب عكسهاي اورا بر در و ديوار شهرها و روستاها آويزان كرده و در برابرشان به حالت احترام به زانو در مي آيند و اداي احترام مي كنند.


زادروزها

۱۳۸۶ - زادروز هنری پنجم پادشاه انگلستان
۱۸۸۸ - زادروز فرانس امیل سیلانپا نویسندهٔ فنلاندی، برندهٔ جایزه نوبل ادبیات سال ۱۹۳۹


فرانس امیل سیلانپا


۱۸۹۱ - زادروز کارل دونیتس از رهبران نیروی دریایی آلمان در جنگ جهانی دوم
۱۹۲۳ - زادروز لی کوآن یو نخست وزیر جمهوری سنگاپور از ۱۹۵۹ تا ۱۹۹۰


لورن باکال


۱۹۲۴ - زادروز لورن باکال بازیگر آمریکایی
۱۹۲۵ - زادروز بی.بی. کینگ خواننده و نوازندهٔ گیتار برقی و از برترین چهرههای موسیقی بلوز


بی.بی. کینگ


۱۹۴۳ - زادروز راجر واترز خواننده، نوازنده و ترانهسرای انگلیسی از اعضای گروه پینک فلوید
۱۹۵۲ - زادروز میکی رورک بازیگر و فیلمنامهنویس آمریکایی


میکی رورک


۱۳۵۷ - زادروز ابراهیم میرزاپور، بازیکن فوتبال اهل ایران


ابراهیم میرزاپور


درگذشتها

۱۷۰۱ - درگذشت جیمز دوم پادشاه انگلستان، اسکاتلند و ایرلند از ۱۶۸۵ تا ۱۶۸۸
۱۷۳۶ - درگذشت گابریل دانیل فارنهایت دانشمند هواشناس آلمانی


گابریل دانیل فارنهایت


۱۸۲۴ - درگذشت لوئی هجدهم پادشاه فرانسه
۱۹۳۲ - درگذشت رونالد راس زیستشناس انگلیسی، برندهٔ جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی سال ۱۹۰۲


رونالد راس


۱۹۷۷ - درگذشت ماریا کالاس خوانندهٔ یونانی-آمریکایی
۱۹۸۰ - درگذشت ژان پیاژه روانشناس، زیستشناس و شناختشناس فرانسوی-زبان سوئیسی


ماریا کالاس


۱۳۵۸ - درگذشت نورمحمد ترکی رییس جمهور افغانستان در جریان کودتا بر علیه دولت وی
۱۳۸۶ - درگذشت علامه سید مرتضی عسکری، از علمای بزرگ شیعه


ژان پیاژه